Drewniane zabawki, lasowiackie tańce, muzyka, warsztaty rękodzielnicze i regionalne smaki – tak wyglądała leżajska odsłona VI Festiwalu Kultury Lasowiackiej, która odbyła się 12 lipca w Muzeum Ziemi Leżajskiej. Wydarzenie zgromadziło mieszkańców naszego powiatu, całe rodziny oraz miłośników kultury ludowej, stając się prawdziwym świętem lokalnego dziedzictwa.
Festiwal Kultury Lasowiackiej to inicjatywa Województwa Podkarpackiego, której celem jest popularyzacja kultury Lasowiaków oraz ochrona ich materialnego i niematerialnego dziedzictwa. Poszczególne wydarzenia odbywają się w różnych miejscowościach dawnej Puszczy Sandomierskiej, a każda z nich prezentuje charakterystyczny dla siebie element tej kultury. W Leżajsku od lat jest nim tradycyjne zabawkarstwo, z którego miasto słynie od pokoleń.
Zabawkarstwo, które łączy pokolenia
Festiwal był zwieńczeniem przedsięwzięcia
realizowanego pod nazwą „Zabawkarstwo drewniane – rzemiosło z lasowiacką
duszą”, którego celem było popularyzowanie tradycji leżajskiego zabawkarstwa.
Przez kilka miesięcy muzeum prowadziło działania edukacyjne
i warsztatowe, których celem było przypomnienie historii leżajskiego ośrodka
zabawkarskiego oraz zachęcenie mieszkańców do odkrywania tego wyjątkowego
rzemiosła.
Spotkanie z mistrzami rzemiosła
Jednym z najważniejszych elementów festiwalu były spotkania z lokalnymi twórcami – Janem Dudziakiem, Ryszardem Marcińcem, Jackiem Więcławem. Odwiedzający mogli obserwować proces powstawania drewnianych zabawek, poznać tradycyjne techniki ich wykonywania oraz porozmawiać z osobami, które od lat zajmują się tym wyjątkowym rzemiosłem.
Dużym zainteresowaniem cieszyły się także warsztaty rękodzielnicze prowadzone przez Martę Zdeb. Uczestnicy wykonywali hafty inspirowane lasowiackim wzornictwem, rzeźbili drewniane serca i wspólnie tworzyli instalację „Serce z serc”, która stała się symbolem tegorocznego wydarzenia.
Najmłodsi odkrywali świat Lasowiaków
Jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc festiwalu
była strefa przygotowana z myślą
o najmłodszych uczestnikach. To właśnie tutaj dzieci mogły nie tylko poznać
tradycję leżajskiego zabawkarstwa, ale przede wszystkim samodzielnie spróbować
swoich sił
w działaniach inspirowanych kulturą Lasowiaków.
Pracownicy Muzeum Ziemi Leżajskiej przygotowali
szereg warsztatów kreatywnych, podczas których najmłodsi malowali drewniane
ptaszki nawiązujące do tradycyjnych leżajskich zabawek, ozdabiali bawełniane
torby przy użyciu stempli inspirowanych lasowiackim wzornictwem oraz wykonywali
kolorowe korale, rozwijając przy tym swoją wyobraźnię
i zdolności manualne.
Dużym zainteresowaniem cieszył się również „Paszport
Małego Lasowiaka”, który zachęcał dzieci do odwiedzania kolejnych stref
festiwalu i aktywnego udziału w przygotowanych atrakcjach. Za wykonanie
poszczególnych zadań uczestnicy otrzymywali pieczątki,
a skompletowanie całego paszportu było nie tylko świetną zabawą, ale także
okazją do poznania najważniejszych elementów kultury Lasowiaków w przystępny i
angażujący sposób.
Muzyka, taniec i regionalne smaki
Festiwalowi towarzyszyły występy uczniów Państwowej Szkoły Muzycznej w Leżajsku oraz Zespołu Pieśni i Tańca „SAN”, który zaprezentował program oparty na folklorze lasowiackim. Po koncercie artyści zaprosili publiczność do wspólnej nauki podstawowych kroków tradycyjnych tańców, udowadniając, że dziedzictwo kulturowe najlepiej poznaje się poprzez aktywne uczestnictwo.
Nie zabrakło również regionalnych przysmaków przygotowanych przez Koło Gospodyń Wiejskich „Brzozaki” w Brzózie Królewskiej oraz Koło Gospodyń Wiejskich w Chałupkach Dębniańskich.
Kreatywność inspirowana tradycją
Ważnym punktem programu było rozstrzygnięcie konkursu plastycznego „Nowe oblicze tradycji – lasowiacki design”. Konkurs zachęcał dzieci, młodzież i dorosłych do twórczego spojrzenia na motywy charakterystyczne dla kultury Lasowiaków i pokazania ich we współczesnej interpretacji. Laureaci odebrali nagrody podczas festiwalu, a wszyscy uczestnicy otrzymali pamiątkowe dyplomy i upominki.
Tradycja w wielu odsłonach
Lipcowy festiwal był podsumowaniem działań
prowadzonych przez Muzeum Ziemi Leżajskiej w ostatnich miesiącach. W ramach
przedsięwzięcia zorganizowano warsztaty „Mały Zabawkarz”, podczas których
dzieci poznawały historię leżajskiego zabawkarstwa
i własnoręcznie malowały drewniane ptaszki inspirowane lasowiackimi motywami.
Dorośli uczestniczyli natomiast w „Warsztatach z Mistrzem”, prowadzonych przez Jana Dudziaka w Brzózie Stadnickiej. Zajęcia pozwoliły uczestnikom przejść cały proces tworzenia tradycyjnej drewnianej zabawki – od przygotowania drewna, aż po jej ręczne wykończenie i zdobienie.
Integralną częścią przedsięwzięcia był również konkurs „Nowe oblicze tradycji – lasowiacki design”, którego rozstrzygnięcie odbyło się podczas festiwalu.
– Chcieliśmy, aby uczestnicy nie tylko poznali historię leżajskiego zabawkarstwa, ale mogli jej doświadczyć – spotykając się z twórcami, uczestnicząc w warsztatach czy samodzielnie wykonując tradycyjne zabawki. Dziedzictwo kulturowe najlepiej poznaje się poprzez działanie, dlatego tak dużą wagę przywiązujemy do edukacji i przekazu międzypokoleniowego. Cieszy nas, że w organizowanych wydarzeniach uczestniczyły całe rodziny – od najmłodszych, po seniorów. To pokazuje, że kultura Lasowiaków nadal potrafi jednoczyć ludzi – podkreśla Jacek Kwieciński, Dyrektor Muzeum Ziemi Leżajskiej.
Wspólnie dla lokalnego dziedzictwa
W wydarzeniu poza licznie przybyłymi mieszkańcami
naszego powiatu uczestniczyli m.in. Wanda Rakszawska-Stopyra –Członek Zarządu
Powiatu Leżajskiego, Marek Ordyczyński – Radny Sejmiku Województwa
Podkarpackiego, Agnieszka Wyszyńska Wójt Gminy Kuryłówka, Anna Tworz –
Kierownik Oddziału mecenatu kulturalnego i ochrony zabytków, Departamentu
Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego Województwa
Podkarpackiego i Magdalena Fołta z Muzeum Kultury Ludowej
w Kolbuszowej.
Operatorem leżajskiej odsłony przedsięwzięcia było Muzeum Ziemi Leżajskiej. Głównym organizatorem VI Festiwalu Kultury Lasowiackiej jest Samorząd Województwa Podkarpackiego, natomiast jego koordynatorem Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej.
Leżajska odsłona VI Festiwalu Kultury Lasowiackiej
po raz kolejny pokazała, że tradycję najlepiej poznaje się poprzez wspólne
doświadczenia – rozmowy z twórcami, udział
w warsztatach, muzykę, taniec i możliwość własnoręcznego tworzenia.
Liczna frekwencja oraz duże zainteresowanie wydarzeniem potwierdziły, że działania na rzecz ochrony i popularyzacji dziedzictwa kulturowego są potrzebne, a leżajskie zabawkarstwo wciąż budzi ciekawość i pozostaje ważnym elementem lokalnej tożsamości.
Foto: Mateusz Nowak
