Spacerkiem po mieście

1. Rynek - zabudowa miejska

Rynek - o kształcie prostokąta składa się z położonych wokół trzech pierzei kamieniczek. Bliskie sąsiedztwo kościoła parafialnego, cerkwi greckokatolickiej i kirkutu ukazuje dawną wielokulturowość Leżajska, gdzie mieszkali obok siebie Polacy, Ukraińcy i Niemcy oraz Żydzi. Pośrodku rynku stoi popiersie Władysława Jagiełły, króla Polski (w latach 1386-1434), który 28 grudnia 1397 r. przyznał miastu Leżajsk prawa miejskie, nadając mu nazwę "Królewskie Miasto".

2. Cmentarz żydowski

Pierwszy drewniany, kryty gontem ohel powstał w XIX wieku, zbezczeszczony podczas okupacji, hitlerowcy zburzyli go i rozkopali grób cadyka, z nadzieją że znajdą drogocenne przedmioty a nagrobkami Niemcy wyłożyli plac rynku, uporządkowany przez fundację żydowskiej rodziny Nissenbaumów w 1988 r. Co roku na przełomie lutego oraz marca na to miejsce przybywa tysiące chasydów, by oddać hołd pochowanemu tu sławnemu cadykowi- Elimelechowi z Leżajska (1717-87).

Mini przewodnik po Leżajsku

Trasa turystyczna biegnie od Rynku, główną arterią miasta - ulicą Mickiewicza, aż do Placu Mariackiego, gdzie usytuowana jest Bazylika i Klasztor OO. Bernardynów - obiekt najbardziej kojarzony z Leżajskiem. Na odcinku tym znajdują się niemal wszystkie najważniejsze zabytki architektury miasta. Trasa ta liczy ponad 3 km.

3. Austriacki sąd i więzienie

Dwie kamieniczki o numerach 31 i 32 z XVIII-wiecznym przyziemiem były dawniej siedzibą sądu austriackiego i więzieniem, kiedy to po 1772 r. miasto na krótko stało się siedzibą cyrkułu i sądu powiatowego.

4. Cerkiew Zaśnięcia NMP

Dawna greckokatlicka cerkiew pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny wybudowana w latach 1828-32, funkcjonująca do 1945 r. Po wojnie obiekt służył jako spółdzielczy magazyn mąki. W 1981 r. budynek przejęła pobliska parafia farna, urządzając go na kościół szkolny.

5. Biblioteka - „Proświta”

Dawny Dom Społeczno-Kulturalny Stowarzyszenia Ukraińców z 1913 r. Fasada budynku była pierwotnie ozdobiona płaskorzeźbą lwa i napisem: „Narodnyj Dim”. Obecnie Biblioteka Publiczna w Leżajsku.

6. Ratusz i wieża

Eklektyczny ratusz wybudowany w przeciągu roku 1869 jest obecnie siedzibą Urzędu Miejskiego i Rady Miejskiej. Początkowo drewniany, usytuowany był pośrodku rynku. Z jednej strony przylega do niego niewielka wieżyczka z dwoma tarczami zegarowymi. Po wielokrotnych zniszczeniach podjęto decyzję o jej rozbiórce a nową wieżę postawiono w miejscu, w którym stoi po dziś dzień. Z drugiej strony nad ratuszem góruje 6-cio kondygnacyjna wieża obserwacyjna z dzwonnicą.

7. Kościół pw. Świętej Trójcy

Parafia w Leżajsku powstała w drugiej połowie XIV stulecia na terenie obecnej wsi Stare Miasto. Uposażył ją król Władysław Jagiełło dokumentem wydanym w 1397 r. w Radomiu, jednocześnie nadając wsi królewskie prawa miejskie. Tenże król wydał w 1400 r. w Bieczu odrębny dokument fundacyjny dla istniejącego już kościoła. Kościół Farny jest obiektem jednonawowym, z parą kaplic transeptowych. Kilkakrotnie był remontowany, przebudowany w połowie XVIII w. Kościół posiada wyposażenie barokowe z XVII i XVIII w.

8. Zajazd - „na dołku”

Wybudowany pod koniec XVIII w. na potrzeby przybywających do miasta pielgrzymów, rozbudowany w 1910 r. Obecnie zajazd pełni funkcję pawilonu handlowego, w którym skupia się część liczna część przedsiębiorców z Leżajska.

9. Zespół Dworu Starościńskiego

Kompleks zamkowy wybudowany w latach 1760-1770 dla starosty leżajskiego Józefa Potockiego, na miejscu drewnianych dworów starostów leżajskich, istniejących po 1524 r. (II lokacja Leżajska). W latach 1831-1932 własność ordynatów Potockich z Łańcuta. W latach 1922-1974 siedziba Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego, następnie Szkoła Podstawowa nr 4. Od 2008 r. Muzeum Ziemi Leżajskiej.

10. Pomnik ofiar pacyfikacji

Pacyfikacja Leżajska miała na celu pojmanie żołnierzy polskiego zbrojnego podziemia Armii Krajowej. Dzięki miejscowym konfidentom niemiecki okupant przygotował listę z nazwiskami około trzystu osób wytypowanych do aresztowania. Akcja rozpoczęła się o świcie 28 maja 1943 r. i trwała do godzin południowych. Niemcy otoczyli miasto, a w efekcie przeszukań i rewizji rozstrzelali 43 osoby – członków leżajskiego ruchu oporu, w tym Armii Krajowej.

11.Pałac Miera

Klasycystyczny pałacyk hrabiego Wojciecha Miera - poety i tłumacza, wybudowany w 1819 r. Od 1930 r. jest własnością zakonu sióstr służebniczek - funkcjonuje jako Dom Zakonny i Przedszkole Zgromadzenia S. Służebniczek NMP NP.

12. Ogródek Jordanowski

W XVII w. na placu tym wybudowano wielki browar, w którym warzono doskonałe piwo aż do 1906 r., kiedy to wielki pożar strawił doszczętnie zakład. Dziś ogródek jest miejscem spotkań maturzystów, uczniów leżajskich szkół.To tutaj szleją dzieci na wrotkach, grają w kosza, kopią piłkę na asfaltowym boisku

13. Dwór Podstarościego

Modrzewiowy dworek wybudowany w XVIII w. na tzw. „jedenastą godzinę”, tak by o tej samej porze dnia słońce świeciło we wszystkie okna domu. Jest to jeden z najstarszych budynków w mieście.

14. Dworek Szwajcarsko-Tyrolski

Wybudowany pod koniec XVIII w. na potrzeby przybywających do miasta pielgrzymów, rozbudowany w 1910 r. Obecnie zajazd pełni funkcję pawilonu handlowego, w którym skupia się część liczna część przedsiębiorców z Leżajska.

15. Bank Spółdzielczy

Wzniesiony w latach 1903-14. Niegdyś siedziba Urzędu Podatkowego oraz Urzędu Straży Skarbowej.

16. Sąd Rejonowy

Neoklasycystyczny, trójkondygnacyjny budynek oddany do użytku w 1925 r. Na froncie znajduje się oryginalny napis: „Iustitia fundamentum Reipublicae” (Sprawiedliwość podstawą Rzeczypospolitej).

17. Dom Narodowy Polski

Wybudowany w latach 1924-25. Siedziba wielu organizacji i miejsce licznych wydarzeń społeczno-kulturalnych. Po wojnie długo funkcjonował jako kino „Radość”. Obecnie centrum handlowe „Orzech”.

18. Dworzec galicyjski

Wybudowanego w latach 1896-1900 na powstałej wówczas linii kolejowej Przeworsk-Rozwadów.

19. Zabytkowy tartak

Wzniesiony w 1918 r., wchodzący w skład ordynacji Potockich . Po II wojnie światowej, do lat 90. ubiegłego wieku działał jako Zakład Przemysłu Drzewnego.

20. Klasztor OO. Bernardynów

Barokowy kościół pw. Zwiastowania NMP z lat 1618-1628, wzniesiony na miejscu objawień Matki Bożej piwowarowi Tomaszowi Michałkowi i klasztor zakonny, ukończony ok. 1637 r., wybudowany z fundacji starosty leżajskiego Łukasza Opalińskiego i jego żony Anny z Pileckich. W środku m.in. cudowny obraz Matki Bożej Pocieszenia z Dzieciątkiem (koronowany w 1752 r.), jedne z najcenniejszych w świecie trójnawowe organy z II poł. XVII w., ufundowane przez rodzinę Potockich. Bazylika mniejsza od 1928 r. Przy obiekcie działa Muzeum Prowicji OO. Bernardynów.